Homilie 13e zondag door het jaar (C)

In de lezingen van vandaag roept Jezus ons tot radicale navolging. In de christelijke traditie werd er een onderscheid gemaakt tussen de gewone christenen en de religieuzen. Van deze tweede groep werd gezegd dat zij tot strikter navolging geroepen zijn als de overige christenen. Vroeger noemde men het religieuze leven zowaar de ‘stand der volmaaktheid’. Realisme helpt ons in te zien dat geen groep volmaakter kan zijn dan een ander. Volmaaktheid is individueel, persoonlijk. Het is ook niet evangelisch dat Jezus sommigen onder zijn leerlingen tot intenser navolging zou roepen dan anderen. Enkele evangeliescènes zoals het verhaal van de rijke jongeling, het feit dat de termen leerlingen en apostelen voor elkaar gebruikt worden, het Westerse dualisme en nog andere zaken hebben tot dit traditionele onderscheid geleid. In feite roept Jezus duidelijk iedereen tot de volmaaktheid, tot radicale navolging. ‘Wees volmaakt, wees barmhartig zoals uw hemelse Vader volmaakt is.’


Hoe ziet radicale navolging van Jezus er vandaag uit? Omdat de wereld is veranderd, zal ook onze navolging anders dan vroeger moeten zijn. Als het maatschappelijke leven zo indrukwekkend evolueert, moet ook de christelijke spiritualiteit die er wil op antwoorden evolueren. Om Jezus vandààg na te volgen moeten we luisteren naar de diepste noden van de wereld, en die zijn talrijk. Mij lijken er drie op de voorgrond te staan. De eerste is sociale rechtvaardigheid, de tweede klimaatzorg, de derde de zingeving (maar daarover later eens). Van God houden en Jezus navolgen vandáág is in belangrijke mate zich inspannen voor deze twee eerste zaken. Deze twee zaken veronachtzamen lijkt mij onverantwoord christendom.


Niemand kan nog ontkennen dat de samenleving in het algemeen ruwer wordt. Is het door de toegenomen luxe? In elk geval verdwijnt de solidariteit die er vroeger méér was. Het individualisme maakt mensen minder verbonden, minder verantwoordelijk met en voor elkaar. Daardoor drijven groepen uiteen, en het zwaarst weegt dit sociaal-economisch door. De kloof tussen arm en rijk groeit, steeds meer mensen worden arm doordat een minderheid van rijken kapitaal en luxe vasthoudt. In deze context Jezus navolgen kan niet anders zijn dan hen die véél hebben op te roepen te delen met hen die weinig hebben. Er mag een zekere ongelijkheid zijn volgens inspanning en verdienste, maar er zijn grenzen die het geweten wel onderscheidt. Als christen mogen wij niet zwijgen bij de groeiende sociale onrechtvaardigheid, maar zijn wij verplicht te spreken - ook als het ons niet in dank wordt afgenomen. Uiteraard moeten wij in de praktijk het goede voorbeeld geven. Laten wij dus echt voorvechters zijn van solidariteit en zorg voor de kleinen.


Verder bevatten onze kranten bijna elke dag alarmerende berichten over de schrijnende urgentie van de klimaatproblematiek, en over het feit dat vooral de sociaal minderbedeelden, hier ter plekke en méér nog in armere continenten, de dupe zullen zijn van onze consumptiedrang. Tegelijk wordt duidelijk dat vele verantwoordelijken de gunst van de massa niet willen verliezen en door die onverantwoordelijkheid het klimaat steeds slechter wordt. Als navolging van Jezus de volmaaktheid van de liefde is, dan kan zij moeilijk anders dan opkomen voor het klimaat door minder te consumeren en anders te gaan leven - groen, blauw, rood, geel, de politieke kleur maakt niet uit. Jezus navolgen vandaag is dus ook consequent zorgen voor milieu en klimaat.


God heeft ons op deze wereld geplaatst en gevraagd voor deze wereld te zorgen, in navolging van zijn Zoon. We zijn niet geroepen om ons af te zonderen van de wereld en haar schrijnende noden en in een kunstmatig christelijk, kerkelijk of religieus pseudo-paradijs te leven. Wij zijn geroepen om gist in het deeg van de wereld te zijn, om Gods ideaal met deze wereld te blijven oproepen en te dienen. Liefhebben - heeft een dichter gezegd - is niet naar elkaar kijken maar samen in de richting van een derde kijken. Jezus navolgen is dus samen met hen voor deze enige wereld die we hebben en voor en haar mensen zorgen. Laten we als christenen toch niet onze schouders ophalen als we sociale ellende of klimaatellende zien, maar er onze schouders onder zetten.