Johannes (of Jan) van het Kruis

Bijgewerkt: 27 feb 2019


Spaans mysticus in 1542 geboren te Fontiveros en gestorven in 1591 te Ubeda. Hij werd door Teresa* van Jezus (van Avila) uitgenodigd om de geest van haar hervorming* ook bij de mannelijke karmelieten* in te voeren. Hij schreef religieuze gedichten die tot de hoogtepunten van de Spaanse lyriek behoren, en proza-commentaren daarop die al tijdens zijn leven en tot op vandaag bijzonder gewaardeerd worden, tot buiten het christendom.

  • In het 'Geestelijk Hooglied' ziet hij de weg van de mens als een progressieve vereniging* en (of door) omvorming* met goddelijke liefde*.

  • In 'Donkere Nacht' staat de metafoor van de duisternis centraal: de goddelijke liefde is dermate licht dat zij als duisternis overkomt voor de menselijke grijpende ikzucht, maar naarmate het ik die duisternis aanvaardt ('dorre contemplatie'*) gaat de duisternis in licht over ('zoete contemplatie'*).

  • De 'Levende Vlam van Liefde' geeft een parallel beeld: de goddelijke liefde is een vuur dat ons van binnenuit verteert en omvormt.


De metaforen die Johannes van het Kruis gebruikt zijn universeel herkenbaar, maar de commentaren doen een zwaar beroep op de theologie en filosofie van zijn tijd, nu voorbijgestreefd.